Naredna generacija kineskih aviona

Akademik inženjerijske akademije NR Kine Van Cijamo izjavio je listu „Ženmin žibao“ da će sledeća generacija kineskih aviona radarskog otkrivanja na velikoj udaljenosti značajno prevazići sve strane konkurente.

Nema sumnje da je Kina postigla velike uspehe u stvaranju svojih aviona otkrivanja na velikoj udaljenosti. Prvi pokušaj kreiranja sličnog aviona na osnovu zastarelog sovjetskog bombardera Tu-4 preduzet je još krajem 60-tih godina, ali nije imao uspeha. Zato je 2000-tih godina Kina uspela da proizvede odmah tri tipa serijskih aviona radarskog otkrivanja na velikoj udaljenosti: KJ-200, KJ-2000 i izvozni ZDK-03, koji je isporučen ratnom vazduhoplovstvu Pakistana. Takođe ima podataka da se odvijaju radovi na prototipu prvog palubskog aviona za rano okrivanje JZY-01.

Poznato je da svi kineski avioni za otkrivanje na velikoj udaljenosti koriste radarske sisteme sa aktivnim faziranim antenskim rešetkama. Pritom na težim avionima KJ-2000 instalisani su snažni radarski uređaji sa vodenim sistemom hlađenja. Na manjim, kao KJ-200 i ZDK-3 instalisani su radari manje snage sa vazdušnim hlađenjem.

Radovi na avionima radarskog otkrivanja na velikoj udaljenosti koncentrisani su u naučno-istraživačkom institutu „Broj 38“ korporacije SETS. Ovaj naučno-istraživački institut predstavlja veliki centar za razvoj elektronike i radarske tehnike namenjene oružanim snagama i organima javne bezbednosti Kine.

U isto vreme osnovni radovi na razvoju takvih značajnih vrsta radarske tehnike, kao što su glave samonavodećih raketa „vazduh-vazduh“ i radarski uređaji za lovce, - vode se u drugom centru – Institutu elektronskih tehnologija Lejhua.

Van Cijamo je veći deo svog života radio u naučno-istraživačkom institutu „Broj 38“, još od vremena njegovog osnivanja, a od 1986. do 2001. godine bio je direktor instituta. On je bio na čelu radnih grupa za projektovanje aviona KJ-200, KJ-2000. Za projektovanje neposredno radarskih uređaja ovih aviona bio je odgovoran drugi poznati kineski stručnjak za radarske sisteme U Manjcin. O uspesima U Manjcina govori činjenica, da je on postao direktor naučnog instituta „Broj 38“ u svojoj 36. godini, a u 44. godini postao je akademik.

Obilje nagrada, koje su dobili Van Cijamo i U Manjcin govori o tome, da kinesko političko rukovodstvo i komanda Narodnooslobodilačke armije Kine veoma visoko cene napredak kineske radarske tehnike.

Međutim, zaključci o prednosti kineske tehnologije pred analognim vrstama tehnike drugih zemalja mogu biti preuranjeni. Tehnika ove vrste je isuviše komplikovana, i često se dešava da su nakon njene predaje na korišćenje potrebne godine za uklanjanje sitnih neispravnosti. Dok formalne taktičko-tehničke karakteristike na papiru mogu izgledati kao unikatne.

U članku „Ženmin žibao“ o Van Cijamo se kaže, da je prvi put upravljanje lovcima neposredno sa aviona za otkrivanje na velikoj udaljenosti ostvareno tokom manevara u severozapadnoj Kini 2012. godine. Dok su KJ-200 stavljene na naoružanje 2009. godine, a KJ-2000 još ranije.

Tako da se potvrđuju pretpostavke nekih stručnjaka, da su do skoro, kineski avioni za otkrivanje na velikoj udaljenosti samo prenosili podatke u zemaljski komandni centar, koji je upravljao avionima, a to je bio gubitak za operativnost u upravljanju. Za rešavanje tehničkih ili organizacionih problema biće potrebno vremena.

Naučno-istraživački institut „Broj 38“ zanimljiv je svojim uspesima, kao i svojim bliskim vezama sa Rusijom. Jedna velika strukturna jedinica instituta se naziva Centar za osvajanje novih ruskih tehnologija.

Vasilij Kašin,