Riga Inženjera Ajzenštajna

Danas u Rigi počinje Konferencija organizacija ruskih sunarodnika, koji žive u zemljama Baltije. Svoj status grada-spomenika, koji se nalazi pod zaštitom UNESKO-a, glavni grad Letonije je umnogome  stekao zahvaljujući radovima arhitekte iz Rusije Mihaila Ajzenštajna. Nije svima poznato da je zgrade, koje je UNESKO unela u spisak spomenika svetske kulture, sagradio otac čuvenog filmskog reditelja Sergeja  Ajzenštajna.

Mihail Ajzenštajn je došao u Rigu iz Sankt-Peterburga, gde je odlično završio Institut civilnih inženjera. On se preselio u glavni grad Letonije, koja je u to vreme imala naziv Liflandija i bila deo Ruske imperije, radi samostalne inženjersko-građevinske prakse. Na rubu dva veka Riga je počela da se brzo bogati i širi. Pojavili su se novi kvartovi, sagrađeni u pomodnom u to doba stilu secesije. Peterburški inženjer je postao jedan od doajena tog stila, mada arhitektura nije bila za njega struka, već hobi. Svoju karijeru je Ajzenštajn ostvario u drugoj oblasti – ispalo je da je on odličan organizator. 7 godina posle dolaska u Rigu on je već rukovodio departmanom  transporta Liflandije, a kasnije postao  statski savetnik, što je jednako činu generala.

Inženjer Ajzenštan se bavio arhitekturom radi privatne prakse. Najbolja od svojih dela je on stvorio između 1901. i 1906. godine: pet zgrada, koje se danas smatraju remek-delima. Sve se te zgrade nalaze u susednim ulicama, koje su postale arhitektonski zabran: upravo tamo vodiči vode strane turiste. Stanovnici Rige smatraju taj kvart jednom od znamenitosti svog grada, - kaže pisac i umetnik Andra Nejburga.

Meni se inače dopada, što su u Rigi sačuvani takvi kvartovi, koji su spomenici iz jednog doba. U mnogim evropskim gradovima arhitektura je bila oštećena 1970-ih godina, kada su tamo bile investicije Riga je celovit grad. I stari centar, i novi, koji je nastao početkom 20. veka, i kvart Ajzenštajna – to je jedan od takvih rejona.

Za razliku  od savremenih obožavalaca stvaralaštva Mihaila Ajzenštajna, njegov sin se ironično odnosio prema delatnosti svog oca, nazivajuću njegov stil besnim. Sergej Ajzenštajn je završio isti Institut civilnih inženjera, ali se opredelio za drugu delatnost – filmskog reditelja. Najpoznatiji njegovi filmovi su Oklopnjača Potjomkin, koji je priznat kao jedan od najboljih filmova svih vremena i naroda, i Ivan Grozni, koji je Čarli Čaplin smatrao najvećim dostignućem u oblasti istorijskog filma. Mihail Ajzenštajn nije priznao sovjetsko uređenje te je umro u emigraciji, u Berlinu, 1920. godine. Njegov sin je saznao za taj tužan događaj tek posle  tri godine.