Beloglavi sup mamac za turiste

Ova retka ptica grabljivica privlači ornitologe iz celog sveta. – Međunarodni projekat za obnovu stočarstva i razvoj ekoturizma.

Višegodišnji rad Zavoda za zaštitu prirode, stručnjaka i volontera na zaštiti beloglavog supa sačuvao je ovu grabljivicu od izumiranja. Pre desetak godina na prste jedne ruke mogli su se izbrojati parovi beloglavog supa, a danas na obroncima klisura reka Uvac i Mileševka trenutno obitava skoro dve stotine ptica. Međunarodni projekat zaštite beloglavog supa na Balkanu, koji vodi Fondacija za zaštitu crnog lešinara iz Španije sa Zavodom za zaštitu prirode Srbije, proširen je potprojektom namenjenim za razvoj ruralnog i ekoturizma na području Nova Varoš, Prijepolje i Sjenica.

Cilj je da se razvojem tog područja, ekonomskim jačanjem lokalnog stanovništva obezbede osnove za ostvarenje i unapređenje aktivnih mera zaštite beloglavog supa koji obitava na ovim prostorima.

Beloglavi sup, simbol Specijalnog rezervata prirode „Uvac”, veoma je redak lešinar koji privlači ornitologe iz celog sveta.

Klisure reka Uvac i Mileševka, zajedno sa manastirom Mileševa, veoma je zanimljivo područje sa stanovišta razvoja ekoturizma zbog prelepih pejzaža, bistre vode bogate ribom, gostoljubivosti domaćina i ponude zdravih, tradicionalno spremljenih specijaliteta, kao i ponude različitih sadržaja kojima se omogućava uživanje u retko atraktivnoj prirodi.

U toku je izrada studije o postojećim turističkim kapacitetima ovog područja, kao i mogućim pravcima njegovog razvoja. U ovaj međunarodni projekat, kao veoma zainteresovani, uključili su se i predstavnici okolnih opština, Nove Varoši, Prijepolja i Sjenice.

U okviru plana za zaštitu lešinara na Balkanu razvijaju se hranilišta na području specijalnih rezervata „Uvac” i „Trešnjica”, Staroj planini i Pčinji, a u planu je uspostavljanje hranilišta i na klisuri reke Mileševke.

Najteži deo posla za ornitologe i volontere jeste da se reši problem ishrane ovih lešinara. Za korišćenje klaničnog otpada procedura je dosta komplikovana i stroga, ali se ipak uspešnom saradnjom sa Upravom za veterinu Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede ovi problemi prevazilaze.

Hranilište formirano na Staroj planini obišli su međunarodni stručnjaci, radi sagledavanja mogućnosti povratka na ovo stanište beloglavog supa i bele kanje koja na ovom lokalitetu nije viđena već tri godine.

Među članovima ove komisije bili su eksperti za ptice grabljivice Evrope, direktor Fondacije za zaštitu crnog lešinara u Španiji, stručnjaci iz Lige za zaštitu ptica u Francuskoj, zatim iz frankfurtskog Zoološkog vrta i, naravno, Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Predstavljajući projekat povratka beloglavog supa na svoje nekadašnje stanište na Staroj planini, ali i drugih retkih ugroženih ptica grabljivaca, ornitolog Zavoda za zaštitu prirode Bratislav Grubač naveo je uzroke nestajanja ovih vrsta, kao i faktore koji su najznačajniji za njihov povratak.

Predstavnik opštine Pirot naznačio je mogućnost konkretne pomoći i angažovanja opštine, pre svega kada je reč o infrastrukturi, to jest obnavljanju puta kojim bi se dostavljala hrana za lešinare. Istaknuto je da će se po usvajanju prostornog plana (do kraja ove godine) stvoriti osnovni preduslovi da opštinska uprava pomogne i u realizaciji drugih pitanja održavanja hranilišta na Staroj planini.