Rođenje Spasitelja

Jedan od 12 glavnih crkvenih praznika godine je Rođenje Hristovo – 25. decembra obeležavaju ga hrišćanske zajednice koje žive po gregorijanskom i novojulijanskom kalendaru. Zajedno sa katolicima i protestantima Zimski Uskrs, kako još nazivaju ovu svečanost, proslavlja i većina pravoslavnih crkava sveta.

Jasle sa novorođenim Isusom, vertepi sa figurama Marije i Josifa, pastira i volhova, ugrađene jele i najvažnije upaljena Vitlajemska zvezda... U ruskim katoličkim crkvama i katoličkim opštinama sve je spremno za praznik. Njega najavljuje Badnji dan – dan posta i pripreme za svečanost. On se završava izlaskom prve zvezde koja simboliše rođenje Spasitelja. Tada počinje i prva svečana misa u katedrali Neporočnog Začeća Presvete Deve Marije – najvećoj katoličkoj crkvi u Rusiji.

Tačni datum rođenja Božjeg izaslanika ne navodi ni jedno od četiri Jevanđelja. U njima se ukazuje samo približno vreme godine – u judejski mesec kislev koji odgovara novembru ili decembru evropskog kalendara. Za prve hrišćane dan rođenja Spasitelja nije bio važan – glavni praznik je bio Ursks – dan Njegovog Uskrsnuća. Upravo od Uskrsa je započinjalo odbrojavanje godišnjeg ciklusa. Odluka da se obeležava Božić upravo 25. decembra doneta je tek u petom veku. 1582. godine rimski papa Grgur 13. uveo je novi kalendar nazvani Gregorijanski. Tada je datum proslave Božića razdvojen.

Između ostalog krajem decembra Božić obeležavaju ne samo sledbenici zapadnog hrišćanstva – katolici i protestanti, već i veći deo pravoslavnih crkava sveta. Samo četiri od 15: Ruska, Jerusalimska, Gruzijska i Srbska Crkva sveto se pridržavaju starog crkvenog mesecoslova i proslavljaju ovaj praznik 7. januara. Ipak po uzajamom dogovoru predstavnika ovih crkava u zemljama gde Božić zvanično pada 25. decembra, praznik se obeležava dva puta. Primer je predstavništvo RPC kod patrijarha Bugarskog, koje se nalazi u crkvi svetog Nikole Čudotvorca u Sofiji, kaže jeromonah Podvorja Zotik Gaevski:

- U našoj ruskoj crkvi u podvorju Patrijarha Moskovskog i sve Rusije Kirila mi obeležavamo takve praznike kao Božić ili Bogojavljenje prema novom i starom kalendaru. Pošto se nalazimo na kanonskoj teritoriji Bugarske pravoslavne crkve, a ona zvanično obeležava Božić 25. decembra. Naša crkva je mešovit, multinacionalni hram, posećuju je ne samo Rusi, već i Bugari koji poštuju i vole Ruse. Na Božić mi obavezno ukrašavamo jelke, pevamo božićne pesme na ukrajinskom, ruskom i bugarskom. Poklanjamo jedni drugima poklone, pošto živimo ovde kao jedna velika porodica.

Zapadnoevropski Božić obeležavaju i neki pravoslavni vernici, koji privremeno ili stalno žive u iskonski katoličkim zemljama. O tome je za Glas Rusije govorio nastojnik parohije Moskovske partijaršije u ime Svih svetih u francuskom Strazburu uguman Filip Rjabih:

- Postoje parohijani iz mešovitih porodica. I kada drugi deo porodice – katolički ili protestantski – proslavlja Božić po novom kalendaru, naši parohijani kako bi ispoljili solidarnost i sačuvali mir u kući, pridružuju se njima. Istina, trude se da čuvaju božićni post. Drugi vernici koji nisu vezani sličnim obavezama po pravilu čekaju 7. januar i proslavljaju praznik sa svojom Ruskom pravoslavnom crkvom.

Upravo Strazbur već nekoliko vekova nazivaju prestonicom evropskog Božića. Ove godine, kao i prošle, božićni praznici će tamo trajati do 7. januara i završiće se koncertom Pravoslavni Božić.

Milena Faustova,