Gemini i Deep Seek veštačka inteligencija menjaju astronomiju

 

Osnovna uloga AI modela u astrofizici leži u automatizaciji i ubrzanju istraživačkih procesa. Modeli uspešno rešavaju problem razdvajanja izvora (de-blending) kod preklapajućih zvezda i galaksija na snimcima, klasifikuju nebeska tela i u realnom vremenu, te detektuju tranzijentne, kratkotrajne kosmičke događaje poput eksplozija supernovih ili bleskova gama-zračenja. Prema naučnim studijama iz 2023. i 2026. godine, sistemi uspešno koriste regresiju Gausovih procesa za mapiranje svetlosnih krivih i analizu gravitacionih talasa Google-ov model Gemini izdvaja se sa svojom izvornom multi-modalnošću i masivnim kontekstualnim prozorom koji premašuje milion tokena. Ova arhitektura omogućava mu da istovremeno obrađuje različite tipove podataka: vizuelne snimke, spektralne grafikone i tekstualne naučne radove. U praksi, Gemini AI može da analizira grafički prikaz apsorpcionog spektra atmosfere neke egzo-planete i da taj vizuelni prikaz odmah poveže sa hemijskim sastavom, upoređujući ga sa stotinama ranije objavljenih naučnih knjiga i radova u samo nekoliko sekundi. Time se dramatično skraćuje vreme potrebno za naučnu proveru podataka.

 

Sa druge strane, kineski DeepSeek AI koristi arhitekturu mešavine eksperata (MoE) i napredno učenje potkrepljivanjem (RL), oličeno u modelima poput DeepSeek-R1. Njegov fokus nije primarno na širini multi-modalnih podataka, već na dubokom logičkom zaključivanju (Chain-of-Thought). Studije pokazuju da u simuliranim tokovima rada astrofizičara DeepSeek drastično smanjuje stopu matematičke greške. 

Dok Gemini AI funkcioniše kao istraživač širokog spektra koji povezuje vizuelne i tekstualne arhive, DeepSeek AI deluje kao precizni teoretičar i programer. Kombinacija ova dva pristupa postavlja temelje za eru u kojoj će sledeća velika astronomska otkrića biti potpisana koautorskom saradnjom čoveka i mašine.

 

 

Ivan Trajković